“ผักพาย” หรือ “ตาลปัตรฤาษี” ตัวช่วยให้เจริญอาหาร-ป้องกันไข้หัวลม

709

“ผักพาย” หรือ “ตาลปัตรฤาษี”จัดเป็นพืชน้ำชนิดขึ้นริมน้ำ และเป็นผักสมุนไพรชนิดหนึ่งที่นิยมรับประทานลำต้น และใบ ทั้งรับประทานสด และลวกจิ้มน้ำพริก เนื่องจากมีความกรอบ และให้รสหวาน ทั้งนี้ ปัจจุบัน ผักทั้ง 2 ชนิด กำลังเป็นที่นิยมของคนทุกภาค และในบางพื้นที่มีการเพาะปลูกเพื่อส่งจำหน่ายสร้างรายได้งามทีเดียว

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ผักพาย หรือก้านจองตาลปัตรฤๅษี เป็นไม้ล้มลุก อายุหลายปี ชอบอาศัยอยู่ในน้ำ สูง 30-50 เซนติเมตร อวบน้ำ ลำต้นเป็นเหง้าสั้นๆใต้ดิน มีไหลสั้น ๆ มีน้ำยางสีขาวที่ก้านและใบ

ใบ

เป็นใบเดี่ยว แตกจากโคนเป็นกระจุก เรียงเวียนซ้อนกัน แผ่นใบแผ่รูปไข่ถึงเกือบกลม คล้ายตาลปัตร สีเขียวนวล แผ่นใบเรียบ ใบอวบน้ำ พองลม กว้าง 6-16 เซนติเมตร ยาว 10-25 เซนติเมตร โคนใบมน ปลายใบกลมหรือมน มักมีรอยเว้าตรงกลาง ขอบใบเรียบ เป็นคลื่น ก้านใบเป็นสามเหลี่ยมยาวและอวบน้ำ สีเขียวอ่อน ก้านใบยาว 12-85 ซม. บริเวณโคนแผ่เป็นปีกแคบๆ กาบยาวได้ประมาณ 20 ซม. เมื่อหักก้านใบจะมียางสีขาวซึมออกมา

ดอก

ดอกช่อสีเหลือง ออกเป็นช่อแบบซี่ร่ม ก้านยาว 20-70 เซนติเมตร มีดอกย่อย 7-12 ดอก ก้านดอกยาว 10-60 ซม. ก้านช่อดอกเป็นเหลี่ยมเช่นเดียวกับก้านใบ ยาว 3-7 เซนติเมตร ดอกบานขนาด 1.5-2 เซนติเมตร มีกลีบเลี้ยง 3 กลีบ สีเขียวรูปไข่ ยาว 1.6-1.7 ซม. กลีบดอก 3 กลีบ

รูปไข่หรือสามเหลี่ยมฐานกว้าง บางย่น ยาว 2-2.5 ซม. ใบประดับรูปไข่หรือรูปใบหอก ยาว 1.5-2.5 ซม. ปลายใบประดับกลมหรือเป็นกิ่งหนาม เกสรเพศผู้มีจำนวนมากมีบางส่วนเป็นหมัน

เรียงตัวกันเป็นรูปทรงกลม สั้นกว่ากลีบดอก ก้านเกสรยาวประมาณ 4.5 มม. อับเรณูยาวได้ประมาณ 0.2 ซม. คาร์เพลยาวได้ประมาณ 0.6 ซม. สีเขียวแกมเหลือง รังไข่เหนือวงกลีบ

ผล

เป็นผลแบบผลกลุ่ม รูปกึ่งทรงกลม กว้าง 1.5-2 เซนติเมตร ยาว 1-1.6 ซม. มีผลย่อยติดกันเป็นกระจุกแน่น สีน้ำตาล เมล็ดจำนวนมาก สีน้ำตาลเข้ม รูปเกือกม้า ยาว 1-1.5 มิลลิเมตร มีสันนูน พบตั้งแต่ระดับน้ำทะเล จนถึง 600-700 เมตร ออกดอกช่วงเดือนมิถุนายนถึงกรกฎาคม พบตามหนองน้ำ คู คลอง ริมห้วย ที่ชื้นแฉะ และในนาข้าว

ประโยชน์ทางยา

ผักพายช่วยเจริญอาหารและมีสรรพคุณป้องกันไข้หัวลม

ประโยชน์ทางอาหาร

ส่วนที่เป็นผัก/ฤดูกาลต้นอ่อนก้านใบอ่อนและดอกอ่อนของผักพายสามารถรับประทานเป็นผักสดและยังทำเป็นผักสุกโดยการลวกเป็นผักจิ้มน้ำพริกชาวอีสานนำผักพายมาปรุงเป็นก้อยผักพาย ทำให้รสชาติของผักพายอร่อยมากขึ้น

คุณค่าทางอาหาร

ผักพาย 100 กรัม ให้พลังงานต่อร่างกาย 14 กิโลแคลอรี่ ประกอบด้วยเส้นใย 18 กรัม แคลเซียม 7 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 2 มิลลิกรัม เหล็ก 0.5 มิลลิกรัม เบต้าแคโรทีน 501 ไมโครกรัม วิตามินบี1 0.03 มิลลิกรัม วิตามินบี2 0.08 มิลลิกรัม ไนอะซีน 1.2 มิลลิกรัม วิตามินซี 13 มิลลิกรัม

เมนูก้อยผักพาย

เห็นประโยชน์ที่ได้จากการทานผักพายกันแล้วใช่ไหมคะ ผักที่หลายๆ คนมองข้ามกลับกลายเป็นผักที่มีสรรพคุณและมีประโยชน์ต่อร่างกายอย่างมากมาย นอกจากจะราคาไม่แพงแล้วยังหาได้ตามตลาดสดทั่วไปค่ะ

 

แหล่งที่มา : liekr.com